Cyflwyniad i’r modiwl

Mae angen i bob math o fwyd gael ei storio a’i baratoi mewn ffordd ddiogel. Mae datblygiadau newydd mewn ffyrdd o drin cig i’w gadw a dulliau pecynnu newydd wedi arwain at fwy o amrywiaeth a dewis helaethach o gig ffres a chynnyrch cig. 

Mae’r dulliau o drin bwyd i’w gadw a’r dulliau pecynnu yn gallu helpu i sicrhau nad yw bwyd yn dirywio ac yn achosi gwenwyn bwyd. Mae hyn yn arbed arian i ddefnyddwyr doeth ac yn sicrhau bod llai o fwyd yn cael ei wastraffu.

Bydd gwybodaeth dda o wahanol dechnegau paratoi a choginio cig a chynnyrch cig yn gwella’r ansawdd a blas.

Mae’r modiwl hwn yn esbonio’r gwahanol ffyrdd o drin bwyd i’w gadw ac yn dangos sut y mae’r gwahanol ddulliau yn effeithio ar ansawdd, lliw a blas prydau sy’n cynnwys cig. 

 

Negeseuon allweddol

Dyma rai o negeseuon allweddol y modiwl hwn: 

  • Mae’n bwysig trin bwyd i’w gadw er mwyn ychwanegu at ei gyfnod silff.
  • Mae’r cyfnod silff yn dibynnu ar ddŵr; asidrwydd; triniaeth lanwaith; dulliau trin y bwyd i’w gadw.
  • Mae darfudo’n golygu bod cerhyntau o aer poeth neu hylif poeth yn trosglwyddo’r ynni gwres i’r bwyd.
  • Mae dargludo’n golygu bod gwres yn cael ei drosglwyddo trwy bethau solet wrth i foleciwlau sydd wedi’u cynhesu ddirgrynu. 
  • Mae pelydru’n golygu bod gwres yn cael ei drosglwyddo o ffynhonnell wres ar ffurf pelydrau sy’n teithio’n gyflym mewn llinellau syth. 
  • Gellir tyneru cig trwy ei drin yn gorfforol, neu ddefnyddio ensymau neu farinadau sy’n cynnwys asid.
  • Mae cig yn newid lliw yn ystod y broses o baratoi bwyd wrth i’r pigment myoglobin newid.

 

Yr adnoddau sydd ar gael

 

Cyflwyno cig

1 cyflwyniad PowerPoint

Tair taflen waith – taflen nodiadau a thaflen atebion Storio a Pharatoi Cig

- Pa fath o driniaeth i gadw bwyd?

- Coginio â chig coch

 

 Dolenni i adnoddau sydd eisoes ar gael

Mae’r ‘Digi bite Burger packaging and storage’ yn rhoi cipolwg i fyfyrwyr ar un dull o becynnu bwyd a gall fod yn ddefnyddiol i’w ddangos cyn y cyflwyniad PowerPoint.

 

Gweithgareddau yn y dosbarth

• Defnyddiwch y cyflwyniad PowerPoint i lenwi’r daflen waith ‘Storio a Pharatoi Cig’.

• Gofynnwch i grwpiau o fyfyrwyr lenwi’r daflen waith ‘Coginio â chig coch’. Ar ôl llenwi’r daflen waith, gofynnwch i’r myfyrwyr feddwl am ffyrdd o sicrhau bod llai o fraster ym mhob un o’r ryseitiau.

• Edrychwch dros y ryseitiau a gofyn i’r myfyrwyr feddwl pa ddull o drosglwyddo gwres fyddai’n cael ei ddefnyddio.

• Gofynnwch i’r myfyrwyr nodi’r gwahanol fathau o becynnau bwyd y maent yn eu defnyddio mewn un diwrnod. Cymharwch y canlyniadau a’u trafod yn y dosbarth.

• Fel gwaith cartref, gofynnwch i’r myfyrwyr chwilio am bum gwahanol fath o gig wedi’i becynnu yn yr archfarchnad. Gallai’r myfyrwyr gofnodi’r math o ddefnydd pecynnu a’r marciau dyddiad sydd arnynt.

 

 

Cysylltiadau â’r Cwricwlwm

 

Lloegr

Dylunio a thechnoleg, Cyfnod Allweddol 3, “The study of making in:

food”. Dylai hwn gynnwys: 

• modelau bwyta’n iach yn ymwneud â deiet cytbwys, anghenion gwahanol grwpiau mewn cymdeithas o ran maeth, a ffactorau sy’n effeithio ar y bwydydd a ddewisir a sut i gymryd y rhain i ystyriaeth wrth gynllunio, paratoi a choginio prydau a chynhyrchion bwyd;

• nodweddion llawer o wahanol gynhwysion, yn cynnwys eu nodweddion maethegol, swyddogaethol a synhwyraidd;

• gwahanol sgiliau ymarferol, technegau, offer a ryseitiau safonol, a sut i’w defnyddio i ddatblygu, cynllunio a choginio prydau ac un neu fwy o gynhyrchion.

 

Cymru

Dylunio a thechnoleg, Cyfnod Allweddol 3

Gwneud – Bwyd Dylai disgyblion gael cyfleoedd i: 

• roi negeseuon cyfredol ynghylch bwyta’n iach ar waith mewn perthynas â’r anghenion o ran maeth sydd gan wahanol grwpiau mewn cymdeithas, a rhoi ystyriaeth i faterion yn ymwneud â chynaliadwyedd er mwyn gwneud dewisiadau gwybodus wrth gynllunio, paratoi a choginio prydau bwyd neu gynhyrchion;

• dosbarthu bwyd yn ôl nwydd/grŵp, a deall nodweddion ystod eang o gynhwysion gan gynnwys eu priodweddau o ran maeth, eu priodweddau swyddogaethol a’u priodweddau synhwyraidd.

 

Caniateir atgynhyrchu’r adnodd hwn a’i ddefnyddio ym mhob sefyllfa addysgol.