Cyflwyniad i’r modiwl

Mae cig yn fath pwysig o fwyd sy’n cynnwys maetholion sy’n hanfodol er mwyn ein hiechyd. Gallwch ddewis gwahanol fathau o gig, o wahanol ansawdd, lliw a blas. Mae’r modiwl hwn yn cynnwys golwg ar darddiad, gwead a chyfansoddiad gwahanol fathau o gig. 
 
Negeseuon allweddol
Dyma rai o negeseuon allweddol y modiwl hwn: 
  • Mae’r rhan fwyaf o’r cig coch sy’n cael ei fwyta yn y Deyrnas Unedig (y DU), yn dod o: wartheg (bîff/cig eidion), moch (porc) a defaid (cig oen).
  • Cyhyrau anifeiliaid yw cig sydd heb lawer o fraster. Mae’n cynnwys bwndeli o ffibrau cyhyrau wedi’u dal at ei gilydd gan feinwe gysylltiol lliw hufennog.
  • Mae meinwe gysylltiol wedi’i gwneud o ddau brotein o’r enw colagen ac elastin.
  • Ceir dau wahanol fath o fraster mewn cig – braster gweladwy a braster anweladwy. 
  • Mae lliw’r cig yn amrywio am fod protein coch o’r enw myoglobin a pheth haemoglobin yn dal ar ôl yn y cyhyrau. Os yw cig mewn cysylltiad ag ocsigen, mae’n troi’n gochach.
  • Mae cig sydd heb lawer o fraster yn cynnwys dŵr, protein, brasterau, fitaminau a mwynau.
 
Yr adnoddau sydd ar gael
Adnoddau Cyflwyno Cig
1 cyflwyniad PowerPoint
Tair taflen waith – Taflen nodiadau a thaflen atebion Dyma Beth yw Cig
 - Golwg ar gig coch
 - Geirfa
 
Dolenni i adnoddau sydd eisoes ar gael
Mae cyflwyniad Digi Bite i gig coch yn cyflwyno’r cefndir sylfaenol a gall fod yn fuddiol ei ddangos cyn y cyflwyniad PowerPoint. 
 
Gweithgareddau yn y dosbarth
  • Defnyddiwch y cyflwyniad PowerPoint i lenwi’r daflen waith Dyma beth yw cig.
  • Gofynnwch i grwpiau o fyfyrwyr ymchwilio i wahanol ddarnau o gig a gofynnwch iddynt gofnodi eu canfyddiadau ar y daflen weithio Golwg ar gig coch. 
  • Holwch y dosbarth faint o wahanol fathau o gig coch maent wedi’u bwyta dros gyfnod o un wythnos. Trafodwch y dewisiadau mwyaf poblogaidd ac agweddau ar y bwydydd a ddewiswyd gan y dosbarth. 
  • Dechreuwch ddefnyddio taflen waith yr Eirfa er mwyn ehangu geirfa’r myfyfwyr. 

 

 

Cysylltiadau â’r Cwricwlwm
Cymru
Dylunio a thechnoleg, Cyfnod Allweddol 3
Gwneud – Bwyd Dylai disgyblion gael cyfleoedd i: roi negeseuon cyfredol ynghylch bwyta’n iach ar waith mewn perthynas ag anghenion maethegol sydd gan wahanol grwpiau mewn cymdeithas, a rhoi ystyriaeth i faterion yn ymwneud â chynaliadwyedd er mwyn gwneud dewisiadau gwybodus wrth gynllunio, paratoi a choginio prydau bwyd neu gynhyrchion;
 
Gwyddoniaeth, Cyfnod Allweddol 3 – Rhyngddibyniaeth organebau
Amrediad – Dylai disgyblion gael cyfleoedd i astudio: sut y defnyddir bwyd gan y corff fel tanwydd yn ystod y broses anadlu a pham y mae angen gwahanol elfennau deiet cytbwys.
 
Lloegr
Dylunio a thechnoleg, Cyfnod Allweddol 3, “The study of making in:
food”. Dylai hwn gynnwys: modelau bwyta’n iach yn ymwneud â deiet cytbwys, anghenion gwahanol grwpiau mewn cymdeithas o ran maeth, a ffactorau sy’n effeithio ar y bwydydd a ddewisir a sut i gymryd y rhain i ystyriaeth wrth gynllunio, paratoi a choginio prydau a chynhyrchion bwyd. 
 
Gwyddoniaeth, Cyfnod Allweddol 3
3.3 Organebau, ymddygiad ac iechyd; cenhedlu, tyfu, datblygu. Gall deiet, cyffuriau a chlefydau effeithio ar ymddygiad ac iechyd.
 
Lawrlwythiadau
Sylwch: Bydd y lawrlwythiadau yn agor mewn ffenest wahanol