Cyflwyniad i’r modiwl

Mae cig coch (red meat) yn darparu protein ac iddo werth biolegol uchel a macrofaetholion pwysig, sydd i gyd yn hanfodol er mwyn cael iechyd da trwy gydol eich oes. 
 
Mae’r rhan fwyaf o ddeiets iachus, cytbwys yn cynnwys symiau cymedrol o gig heb lawer o fraster, carbohydradau startshlyd (yn cynnwys bwydydd grawn cyflawn), digonedd o ffrwythau a llysiau a symiau cymedrol o laeth a chynnyrch llaeth. Mae’r modiwl hwn yn edrych ar y rhan y mae cig coch yn ei chwarae yn y deiet. 
 
Negeseuon allweddol
  • Gall cig coch a chynhyrchion cig wneud cyfraniad pwysig at y maetholion a gawn yn ein deiet. 
  • Yng nghyd-destun deiet iachus a chytbwys, mae cig coch yn cyfrannu protein, asidau brasterog n-3 cadwyn hir a microfaetholion fel haearn sinc, seleniwm a fitamin D a fitaminau B3 a fitamin B12). 
  • Mae rhai o’r maetholion hyn yn cael eu hamsugno’n haws o gig nag o fwydydd eraill ac mae’r Pwyllgor Cynghori Gwyddonol ar Faeth (SACN) wedi nodi bod rhai ohonynt yn brin o ddeiet rhai rhannau o’r boblogaeth (SACN, 2008).

 

Yr adnoddau sydd ar gael

Adnoddau ‘Cyflwyno Cig’
1 cyflwyniad PowerPoint
Tair taflen waith – taflen nodiadau a thaflen atebion Cig ac Iechyd
 - Y cig yr ydw i’n ei fwyta
 - Faint o gig yw hwnna?
Dau weithgaredd Bwrdd Gwyn Rhyngweithiol (IWB) – Pa faetholyn yw hwn? a Labelu’r Label
- Cyflwyniadau PowerPoint
- Llyfrau nodiadau
 
Yr adnoddau sydd ar gael
Adnoddau ‘Cyflwyno Cig’
1 cyflwyniad PowerPoint
Tair taflen waith – taflen nodiadau a thaflen atebion Cig ac Iechyd
 - Y cig yr ydw i’n ei fwyta
 - Faint o gig yw hwnna?
Dau weithgaredd Bwrdd Gwyn Rhyngweithiol (IWB) – Pa faetholyn yw hwn? a Labelu’r Label
- Cyflwyniadau PowerPoint
- Llyfrau nodiadau
- Fflipsiartiau
 
Dolenni i adnoddau sydd eisoes ar gael
Gallech ddefnyddio gwahanol Digi Bites wrth drafod y mater hwn. Mae’r rhain yn cynnwys: 
  • Cyflwyniad i gig coch
  • Manteision iechyd cig coch
  • Manteision maethegol cig coch
  • Taflenni gwaith
  • Lawrlwythiadau
 
Mae Cwis 1 rhyngweithiol Digi bite yn canolbwyntio ar gwestiynau o’r 15 Digi bite cyntaf am fwyta deiet iachus a chytbwys. Gellir chwarae’r Cwis ar-lein neu ei lawrlwytho a’i ddefnyddio yn y dosbarth.
 
Lawrlwythiadau
Mae nifer o wahanol lawrlwythiadau ar y wefan Cig ac Addysg y gallech eu defnyddio i helpu i ddysgu’r testun hwn. 
o Defnyddiwch y poster Nutritious and delicious i gymharu a gwrthgyferbynnu’r darnau cig a ddangosir o ran maeth.
 
Gweithgareddau yn y dosbarth
  • Defnyddiwch y cyflwyniad PowerPoint i lenwi’r daflen waith
  • Ymchwiliwch i’r newidiadau sydd wedi arwain at sicrhau llai o fraster mewn cig coch.
  • Gofynnwch i’r myfyrwyr gynnal arolwg o ffreutur neu neuadd fwyta’r ysgol i weld beth sydd ar y fwydlen a faint o gig coch fydd yno.
  • Cynhaliwch arolwg i weld faint y mae gwahanol ddarnau o gig yn pwyso.
  • Gofynnwch i’r myfyrwyr gofnodi’r gwahanol fathau o gig coch a faint ohonynt y maent yn eu bwyta dros wythnos gyfan.
 
Cysylltiadau â’r Cwricwlwm
Cymru
Dylunio a thechnoleg, Cyfnod Allweddol 3
Gwneud (Bwyd). Dylai disgyblion gael cyfleoedd i: 
  • roi negeseuon cyfredol ynghylch bwyta’n iach ar waith mewn perthynas â’r anghenion o ran maeth sydd gan wahanol grwpiau mewn cymdeithas, a rhoi ystyriaeth i faterion yn ymwneud â chynaliadwyedd er mwyn gwneud dewisiadau gwybodus wrth gynllunio, paratoi a choginio prydau bwyd neu gynhyrchion;
  • dosbarthu bwyd yn ôl nwydd/grŵp, a deall nodweddion ystod eang o gynhwysion gan gynnwys eu priodweddau o ran maeth, eu priodweddau swyddogaethol a’u priodweddau synhwyraidd.
 
Gwyddoniaeth CA3
Amrediad: sut y defnyddir bwyd gan y corff fel tanwydd wrth resbiradu a pham y mae angen gwahanol elfennau deiet cytbwys er mwyn cael iechyd da.
 
Lloegr
Dylunio a thechnoleg, Cyfnod Allweddol 3, “The study of making in:
food”. Dylai hwn gynnwys: 
  • modelau bwyta’n iach yn ymwneud â deiet cytbwys, anghenion gwahanol grwpiau mewn cymdeithas o ran maeth, a ffactorau sy’n effeithio ar y bwydydd a ddewisir a sut i gymryd y rhain i ystyriaeth wrth gynllunio, paratoi a choginio prydau a chynhyrchion bwyd; 
  • nodweddion llawer o wahanol gynhwysion, yn cynnwys eu nodweddion maethegol, swyddogaethol a synhwyraidd;
 
Gwyddoniaeth, Cyfnod Allweddol 3
3.3 Organebau, ymddygiad ac iechyd; cenhedlu, tyfu, datblygu. Gall deiet, cyffuriau a chlefydau effeithio ar ymddygiad ac iechyd.
 
Lawrlwythiadau
Sylwch: Bydd y lawrlwythiadau yn agor mewn ffenest newydd